Maria Rider International Literary Agency

Working at the intersection of publishing, authorship and international collaboration

นักเขียน นักวาดภาพประกอบ และนักดนตรี ทรงศีล ทิวสมบุญ พูดคุยถึงศิลปะในฐานะภาษาสากล การค้นหาความหมาย และอิสรภาพในการเปลี่ยนแปลงตัวเองอยู่เสมอ

หลายปีที่ผ่านมา ผู้อ่านบางท่านไม่ทราบว่านิยายภาพเรื่อง Nine Lives
และหนังสือ Improvise ถูกสร้างสรรค์โดยผู้เขียนคนเดียวกัน
โลกทั้งสองดูเหมือนอยู่ไกลกันเกินจะเชื่อมถึง
เล่มหนึ่งคลี่คลายออกมาในรูปนิทานเชิงปรัชญา
ในขณะที่อีกเล่มมีเรื่องราวลื่นไหลราวกับการคว้าจับกระแสธารของ อารมณ์ ภาพ
และสภาวะความรู้สึกที่ผ่านเข้ามาเพียงเสี้ยววินาที
ตัวละคร ภาษาภาพ บรรยากาศ และเทคนิคในทางศิลปะล้วนแตกต่างกันอย่างเด่นชัด
ราวกับว่าผลงานเหล่านี้ถูกสร้างโดยศิลปินคนละคนกันเลยทีเดียว

สิ่งนี้เองที่เป็นแก่นแท้ของ ทรงศีล ทิวสมบุญ เขาไม่ได้มี “สไตล์เดียว” ในความหมายตามแบบแผน
เขาไม่ได้มุ่งจะสร้างลายเซ็นในงานด้านภาพที่ใครเห็นก็จำได้ ไม่ได้ทำซ้ำสูตรศิลปะที่เคยค้นพบ
และไม่ได้สร้างแบรนด์บนความงามแบบตายตัว
ในทางกลับกัน ผลงานแต่ละชิ้นต่างค้นหาภาษาของตัวเอง
ภาษาที่เหมาะที่สุดในการถ่ายทอดความหมายที่อยู่ใจกลางของสิ่งนั้น

ตลอดเวลากว่า 20 ปีบนเส้นทางการสร้างสรรค์ ทรงศีลได้สร้างโลกนับไม่ถ้วน
ผ่านหนังสือนิยายภาพ งานจิตรกรรม ดนตรี และนิทรรศการ
ผลงานของเขาได้รับการตีพิมพ์ในประเทศไทย ญี่ปุ่น จีน ไต้หวัน และเวียดนาม

แอนิเมชันที่ดัดแปลงจาก Nine Lives คว้ารางวัลนานาชาติจำนวน 11 รางวัล
และถูกคัดฉายตามเทศกาลภาพยนตร์ 22 แห่งทั่วโลก
นิยาย Twilight Stained ของเขายังได้รับคัดเลือกเข้ารอบสุดท้ายรางวัล S.E.A. Write
ซึ่งเป็นหนึ่งในเกียรติยศทางวรรณกรรมที่ทรงคุณค่าที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
แต่ความสำเร็จเหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องราวเท่านั้น
สิ่งที่ทำให้งานของทรงศีลโดดเด่นไม่ใช่ “สไตล์เฉพาะตัว” แบบตายตัว
หากคือความพร้อมที่จะปล่อยให้แต่ละแนวคิดกำหนดรูปแบบของมันเอง

ถึงกระนั้น เมื่อผู้อ่านได้พบกับผลงานของเขา สิ่งที่เด่นชัดยิ่งกว่ารูปแบบและวิธีการทำงาน
คือความสามารถในการถ่ายทอดแนวคิดที่ซับซ้อนผ่านภาพและเรื่องเล่า 
และการสร้างโลกซึ่งทำให้สิ่งที่เกิดขึ้นในจินตนาการให้ความรู้สึก “จริง” ยิ่งกว่าความเป็นจริงเสียอีก

เราได้พูดคุยกับ ทรงศีล ทิวสมบุญ ว่าตัวละครของเขาถือกำเนิดขึ้นมาได้อย่างไร
เหตุใดความโดดเดี่ยวจึงจำเป็นต่อกระบวนการสร้างสรรค์
ศิลปะจะช่วยให้เราได้ประนีประนอมกับอดีตได้อย่างไร และแท้จริงแล้ว “บางสิ่ง ที่อาจหมายถึงทุกอย่าง” นั้นอาจหมายถึงอะไร

: Firehead คือตัวละครที่อยู่กับผมมายาวนาน
ผมวาดภาพของเขา รวมถึงเขียนเรื่องราวสั้นๆเกี่ยวกับตัวเขา
ลงในสมุดบันทึกหลายต่อหลายเล่มที่ผมเคยพกติดตัว
จนเมื่อถึงวันที่เขียนหนังสือ Beansprout & Firehead
ผมก็รู้สึกเหมือนสนิทสนมกับเขามานานแล้ว เหลือเพียงแค่เล่าเรื่องราวอกมาเท่านั้น

ตัวละครแต่ละตัวถือกำเนิดขึ้นมาไม่เหมือนกันเลย
ในกรณีของ Beansprout & Firehead ตัวละครเองเป็นผู้พาผมเข้าสู่เรื่องราวในโลกของพวกเขา
แต่กับ Nine Lives ผมรู้สึกว่าตัวละครแต่ละตัวเหมือนเกิดมาจาก “ความหมาย” บางอย่างก่อน
แล้วความหมายนั้นค่อย ๆ กลายเป็นรูปลักษณ์ของพวกเขา และบทบาทเฉพาะตัวที่พวกเขามีอยู่ภายในเรื่อง

เช่นแมวสีขาว ที่ปรากฏตัวในสายหมอก และมอบความเชื่อมั่นในการตัดสินใจอันสว่างสไวและเป็นอิสระ 
หรือแมวสีเทา ที่ใช้ชีวิตก้ำกึ่งอยู่ระหว่างการมีทุกสิ่งที่ต้องการ กับการสูญเสียความความสามารถที่จะรู้สึกถึงความรักไปตลอดกาล

ในผลงานของคุณมักมีบางสิ่งที่เป็นเรื่องส่วนตัวอย่างลึกซึ้งซ่อนอยู่ใต้พื้นผิวเสมอ มีหัวข้อใดไหมที่คุณยังไม่พร้อมจะสัมผัสอย่างจริงจังในตอนนี้ แต่คุณก็เริ่มรู้สึกถึงการมีอยุ่ของมันแล้ว?

เมื่อไม่กี่ปีมานี้ผมเพิ่งข้ามผ่านประเด็นที่ไม่พร้อมเข้าไปสัมผัสมันได้สำเร็จ มันเกี่ยวกับการกำเนิดของตัวผม  

แม่ผมมีโรคประจำตัวแต่กำเนิดคือโรคลิ้นหัวใจรั่ว แม่ต้องคุมอาหารและกินยาตลอดชีวิต
การออกกำลังกายหนักๆเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวัง ยิ่งการมีลูกด้วยยิ่งแล้วใหญ่
ผมมีพี่ชายหนึ่งคน และแม่ให้กำเนิดพี่ชายผมเพราะอยากมีลูกจริงๆ
โดยมีการวางแผนและดูแลสุขภาพอย่างเคร่งครัดเพื่อให้การมีลูกของผู้ป่วยลิ้นหัวใจรั่วปลอดภัย
พ่อเองก็ดูแลแม่อย่างใกล้ชิด จนในที่สุดพี่ชายผมก็คลอดออกมาสมบูรณ์ดีและแม่ก็ปลอดภัย
แต่หลังจากนั้น มีคำแนะนำจากหมออย่างเกือบจะเด็ดขาดกว่า ไม่ควรมีลูกอีก
เพราะการมีลูกเป็นภาระหนักต่อร่างกาย และจะมีผลให้โรคหัวใจอาการทรุดลง
แต่ผมก็หลุดรอดห่วงคุมกำเนิดออกมาได้ หมอบอกว่าโอกาสน่าจะหนึ่งในล้าน
พ่อกับแม่เป็นคนเล่าเรื่องนี้พวกให้ผมฟังอย่างขำๆ ในตอนที่ผมเริ่มโตพอจะรู้ความแล้ว
สิ่งที่ผมเข้าใจและซึมซับความหมายของมันอย่างช้าๆก็คือ,
หนึ่ง ผมมีชีวิตขึ้นมาบนโลกนี้ด้วยความบังเอิญ และสอง ผมอาจทำให้อายุขัยของแม่สั้นลง

ปัจจุบันคุณแม่ผมเสียแล้ว ในบางครั้งบางเวลา-ผมเคยรู้สึกว่ามีบางอย่างขับเคลื่อนผมอยู่ลึกๆ
เป็นความรู้สึกคล้ายกับว่า ผมควรจะมีคุณค่ากับโลกนี้ ใช้ชีวิตให้คุ้ม ทำนองนั้น
ผมก็ไม่แน่ใจว่าผมรู้สึกยังไง แค่รู้ว่ามีความรู้สึกบางอย่างอยู่ตรงนั้นลึกๆเสมอ

ซึ่งดูเหมือนว่าเรื่องบางเรื่อง พอได้พูดมันออกมาดังๆ หรือเขียนออกไปอย่างที่รู้สึก
ดูเหมือนน้ำหนักของมันจะเบาลง สิ่งนั้นอาจเปลี่ยนจากการเป็นภูตผีที่เราไม่กล้าเอ่ยชื่อไปเป็นสิ่งอื่น
จากเงาที่ตามหลอกหลอน กลายเป็นความจริงที่เราพยายามอยู่ร่วมกับมัน และบางครั้ง
ผมก็ถ่ายทอดเรื่องราวที่ยากจะเอ่ยถึง ออกมาในรูปแบบของงานเขียนและงานภาพเหนือจริง
โดยแทนค่าสิ่งต่างๆด้วยสัญลักษณ์ จนบางครั้งการถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านี้ ก็ช่วยคลี่คลายปมในใจไปโดยปริยาย

: ผมเขียนหนังสือเล่มล่าสุดไปได้ครึ่งทางแล้ว เมื่อวานผมเพิ่งอ่านทบทวน
และประหลาดใจที่ตัวเองจำบางส่วนไม่ได้เลย (มีวินาทีหนึ่งที่ผมสงสัยว่าตัวเองอาจมีอาการหลายบุคลิกอ่อนๆ?)
บทแรกของหนังสือเล่มนี้เริ่มต้นจากบรรยากาศก่อน

ทั้งสองแบบเกิดขึ้นได้
แต่ประสบการณ์ที่ผมชอบที่สุด คือช่วงเวลาที่ผมรู้สึกว่า
“เรื่องราวหนึ่ง” ซ่อนอยู่ในบางสิ่งที่ผมได้พบเจอ— ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ บทสนทนา
เหตุการณ์ หรือแม้แต่สิ่งของชิ้นหนึ่ง — และมันสำคัญเกินกว่าจะปล่อยให้หลุดมือไป

เมื่ออะไรแบบนั้นเกิดขึ้น การสร้างสรรค์จะบริสุทธิ์อย่างเหลือเชื่อ
บริสุทธิ์จนคุณแทบไม่มีทางเลือก นอกจากยอมปล่อยตัวเองให้ไหลไปกับมัน

เหมือนปล่อยให้ศิลปะและสัญชาตญาณเป็นผู้นำทาง มากกว่าพยายามจะควบคุมมัน

ผมเห็นตัวละครที่ผมเขียนอยู่ที่นั่น ตัวละครที่ผมสนิทสนมแต่ไม่ได้เขียนถึงนานแล้ว
และผมคิดถึงพวกเขา แล้วก็มีเหตุการณ์บางอย่างเริ่มต้นขึ้นที่ชายหาดแห่งนั้น
ซึ่งมันนำพาไปสู่การเขียนหนังสือทั้งเล่มในที่สุด

วันทำงานปกติของคุณเป็นอย่างไรบ้าง?
มีพิธีกรรมหรือกิจวัตรอะไรที่ถ้าไม่มีแล้วคุณจะทำงานไม่ได้ไหม?
แล้วคุณรู้ได้อย่างไรว่างานชิ้นหนึ่ง “เสร็จสมบูรณ์” แล้ว?

: ผมพยายามที่จะใช้ชีวิตให้มีคุณภาพ ตื่นเช้า ออกกำลังกาย
แต่บ่อยครั้งที่ผมไหลไปกับงานจนชีวิตไร้ระบบ

ผมใช้เวลาสี่เดือนเขียนนิยาย ‘Twilight stain’ ที่อ้างอิงถึงชีวิตวัยรุ่นของผมในโรงเรียนศิลปะ ซึ่งกลายเป็นนิยายสยองขวัญ coming of age 

นิยายเล่มนี้หลอมรวมความจริงเข้ากับจินตนาการ
ที่สะท้อนความหมายเกี่ยวกับชนชั้น การเป็นคนนอกในสังคม
และเป็นหนังสือเล่มแรกที่ผมทดลองทำงานเขียนด้วยตัวหนังสือแทบทั้งหมด
โดยมีภาพประกอบเพียงเล็กน้อย
ซึ่งทำให้หนังสือเล่มนี้ได้เข้าชิงรอบสุดท้ายรางวัล S.E.A. Write Award
เนื่องจากปกติรางวัลนี้ไม่ได้พิจารณางานภาพเป็นส่วนประกอบ ผมจึงไม่เคยส่งหนังสือเข้าชิงรางวัลเลย

ใน ‘Twilight stain’ ผมกระหายที่จะถ่ายทอดทั้งเรื่องราว ความหมาย
และเหตุการณ์ระทึกขวัญที่เปลี่ยนชีวิตตัวละครอย่างบาดลึก
จนระหว่างที่เขียนผมรู้สึกเหมือนเกิดความทรงจำอย่างใหม่ขึ้นในตัว
คล้ายกับว่าเรื่องราวในนิยาย คืออดีตส่วนหนึ่งที่เคยเกิดขึ้นในช่วงชีวิตวัยรุ่นของผมจริงๆ

ผมพบว่า บางครั้งเรื่องราวเหนือจริงในนิยาย ก็ขับเน้นความจริงได้ดียิ่งกว่าความจริงเองเสียอีก.

ปีที่ผ่านมา ผมวาดภาพภาพหนึ่งที่ชื่อว่า something that means everything 

มันเป็นภาพเหนือจริงที่ผมต้องการให้ผู้ชมได้ตีความอย่างที่ตัวเองรู้สึก
ซึ่งดูเหมือนว่าวินาทีแรกของแต่ละคนที่มองภาพนี้
พวกเขาจะสะดุดตาหรือตีความรายละเอียดในภาพแตกต่างกันไป .

มีไหม ความคิดบางอย่างที่ไม่อาจถ่ายทอดออกมาเป็นคำพูดได้เลย 
และเพราะเหตุนี้เองหรือเปล่า ที่ความคิดนั้นกลายไปอยู่ในรูปแบบของภาพวาดหรือดนตรี?

: มีมากทีเดียว บางแนวคิดที่ต้องการเปิดกว้างในการตีความ ผมเลือกใช้งานภาพและข้อความเพียงเล็กน้อยเป็นจุดเริ่มต้น
และให้รายละเอียดเพิ่มเติมในแง่ของเนื้อหาหรือบรรยากาศ โดยมีงานเขียนกับเสียงดนตรีประกอบไปกับภาพ
ในนิทรรศการแสดงภาพเขียนครั้งล่าสุดของผม มี QR Code อยู่ข้างภาพเขียนทให้ผู้ชมได้สแกนเพื่อฟังเสียงดนตรีและเรื่องเล่า
ซึ่งนั่นขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ชมเอง ว่าต้องการเสพงานชิ้นนี้ไปถึงจุดใด
บางท่านก็พึงพอใจที่จะดูแค่ภาพและตีความอย่างที่ตัวเองต้องการ ซึ่งนั่นก็เป็นความงดงามของอิสระในการชมงานศิลปะ

Вы — и писатель, и иллюстратор. Как эти две ваши стороны договариваются друг с другом? Или они иногда вступают в конфликт?

Для меня это идеальный способ создавать иллюстрированные книги. Писателю невероятно трудно передать все, что у него в голове, а иллюстратору — интерпретировать это с абсолютной точностью. Когда писатель и иллюстратор — один и тот же человек, обе стороны видят и понимают один и тот же образ.

При этом я очень часто спорю сам с собой. В какой‑то день я могу быть полностью доволен рисунком или фрагментом текста. Через два дня у меня уже совсем другое мнение, и я убежден, что все нужно поменять.

И тогда я снова переделываю работу. Это похоже на то, будто во мне живет еще одна личность — безжалостный редактор, который ни с чем не позволяет легко смириться. Иногда это выматывает (смеется).

Роман Nine Lives выдержан в ярко выраженной азиатской атмосфере. Bobby Swingers был издан вместе с оригинальным саундтреком на CD, тогда как Improvise отличается собственной необработанной, почти первобытной энергией. Вы лично выбираете тип бумаги, цвета, материалы для переплета и суперобложки, или эти решения принимаются совместно с издателями?

Я сам выбираю каждую деталь. Я верю, что, помимо содержимого книги, ее физическая форма тоже является произведением искусства.
Обложка, бумага и общее оформление могут углублять и усиливать смысл истории внутри.

Был период, когда мы с женой организовали дистрибуцию одной из моих книг в Японии. Мы решили печатать тираж в Таиланде и отправлять его в Японию, потому что я хотел лично контролировать производственный процесс и работать с типографией, которая разделяет наш подход.

Когда книги издаются в Таиланде, я обычно провожу в типографии целые дни, проверяя пробные отпечатки страница за страницей. Иногда этот процесс занимает несколько дней подряд — с утра и до вечера.

Когда в книге много иллюстраций, качество печати оказывает огромное влияние на читательский опыт.

В других странах, например во Вьетнаме, Китае и на Тайване, производством занимаются местные издатели, ориентируясь на собственные методы и практические соображения. Нередко их интерпретации тоже приводят к появлению увлекательных и неожиданно интересных изданий.

Бывало ли, что кто-то находил в ваших работах смысл, который вы сами туда намеренно не вкладывали? Изменило ли это вас как‑то?

Однажды мужчина средних лет долго стоял перед моей картиной под названием «Момент решения».

Он начал плакать. А потом, уже улыбаясь, сказал мне, что эта картина дала ему надежду, хотя его врач сообщил, что из‑за лейкемии ему осталось жить совсем недолго.

Я честно признался, что, когда писал эту работу, не представлял, какие чувства она может вызвать у людей. Разные зрители переживали ее совершенно по‑разному.

Он снова улыбнулся. Я до сих пор так ясно помню его глаза, что, кажется, мог бы сейчас их нарисовать. И он сказал: «В этом ведь и есть красота искусства, правда?»

На самом деле читатели и зрители не перестают удивлять меня. Они — неотъемлемая часть того, что в итоге делает произведение искусства завершенным и наполненным смыслом.

Когда вы работаете, вы думаете о читателях? Или просто предъявляете завершенную работу как художественный результат?

Каждый проект, над которым я работаю, будь то живопись, текст, музыка или любая другая форма искусства, ощущается как путешествие в другой мир.

Я возвращаюсь оттуда, неся с собой все, что мне удалось там обнаружить, и предлагаю это другим. В этом смысле произведение в первую очередь существует как художественный результат.

И только когда работа завершена, я начинаю думать о зрителях и читателях — с волнением и надеждой на то, что им удастся хотя бы отчасти пережить то, что нашел там я.

Есть ли встреча с читателем, которую вы до сих пор помните?

Больше десяти лет назад двое моих друзей‑писателей позвали меня поехать с ними в горы на севере Таиланда — сажать деревья. Вместе с нами отправилась небольшая группа читателей.

Во время той поездки я познакомился с читательницей, которая, строго говоря, вовсе не была поклонницей моих книг. Но я обнаружил, что у нас одинаковый день рождения, различался только год.

Сегодня она — моя жена и партнер во всем, чем я занимаюсь.

Думаете ли вы о мнении читателей, когда работаете? Или стараетесь защитить себя от этого влияния?

По правде говоря, вне зависимости от того, что думают читатели или зрители, я почти не могу контролировать то, каким в итоге получается мое искусство.
Много раз бывало так: я тщательно продумывал, как должен разворачиваться проект, но потом отказывался от всех планов из‑за мимолетной идеи, которая возникла на долю секунды, но оказалась слишком притягательной, чтобы ее игнорировать.

Когда я работаю с другими людьми — например, над обложкой книги, — я часто говорю им: «Я не могу обещать ничего, кроме того, что сделаю все, что в моих силах. Вы можете мне довериться?»

Насколько для вас важно одиночество в работе — или, наоборот, вас больше вдохновляет присутствие людей вокруг?

Одиночество необходимо.
Когда я нахожусь среди людей — в поездках, в самолете или, скажем, сижу в кафе, — я часто записываю идеи или делаю небольшие наброски в блокноте, который всегда ношу с собой.

Но чтобы превратить эти идеи в завершенное произведение, мне нужно остаться одному. Только тишина делает это возможным.
Часы перед рассветом — мое любимое время для творчества.

Что для вас вдохновение — то, чего нужно ждать, или то, чем можно управлять?

Для меня вдохновение — как близкий друг с очень независимым характером. Иногда оно приходит неожиданно. Иногда исчезает и заставляет тебя отправиться на его поиски.

Порой оно возникает в самых неожиданных местах и указывает на вещи, которых ты раньше никогда не замечал.
И все же, когда наступает важный момент и я понимаю, что должен завершить работу, я сажусь рядом с этим другом и внимательно записываю все, что он хочет мне рассказать, чтобы потом перенести эти идеи в реальный мир.

Живопись когда-то помогла вам выжить. Что поддерживает вас сейчас?

Я чувствую, что вокруг все еще бесконечно много того, что я хочу создать, исследовать и увидеть, как это проявляется в мире, — и есть еще доброта и свет, которыми мы делимся друг с другом как люди.

Мне повезло соприкоснуться со всем этим через искусство и через многих людей. Это по‑прежнему укрепляет мою веру в красоту человеческой природы.
И иногда даже более темные стороны нашего характера могут породить такие отражения, которые тоже становятся источниками света.

Сонгсин Тиэсомбун живет и работает в Бангкоке. Он создает книги, графические романы, картины и музыку, которые уже давно нашли отклик у зрителей и читателей далеко за пределами Таиланда. Его работы переведены на японский, китайский, вьетнамский и тайваньский языки, а сейчас ведутся переговоры о публикации его произведений в России.

Искусство, о котором говорит Сонгсин, действительно обладает силой соединять людей, живущих в разных странах, говорящих на разных языках и, возможно, никогда не встретившихся бы друг с другом.

И, может быть, именно из таких случайных встреч и начинаются самые важные истории.
Одна из них, возможно, уже началась и для вас.

Мое собственное знакомство с его творчеством началось почти случайно. Я зашла в небольшую галерею Trendy Gallery в комплексе River City и вдруг обнаружила себя стоящей неподвижно перед его картинами. Иногда между человеком и произведением искусства возникает мгновенное узнавание — то, что невозможно объяснить логикой. Со мной произошло именно это.

Сначала были картины. Потом — книги. Затем появились интервью, статьи, переводы и попытка понять, как устроен мир человека, который создает такие истории. Позже я узнала, что сам художник по выходным часто бывает в галерее. Так мы и познакомились.

มาเรีย ไรเดอร์ เป็นทั้งผู้จัดพิมพ์, ตัวแทนนักเขียน, นักเขียน และนักวิจัยเส้นทางการสร้างสรรค์
ตลอดเวลากว่า 25 ปี เธอทำงานอยู่ในแวดวงสำนักพิมพ์
ช่วยให้นักเขียนพัฒนาไอเดีย ประสบการณ์และการค้นหาตัวตนของพวกเขา ให้กลายเป็นหนังสือ

ในผลงานของเธอเอง หัวใจสำคัญคือประเด็นเรื่องความสร้างสรรค์ การแสวงหาทางจิตวิญญาณ
โลกภายในของผู้สร้างงาน และเส้นทางชีวิตทางเลือกที่ค่อย ๆ เปิดเผยตัวออกมานอกเหนือจากความจริงในแบบสามัญ
หนังสือและงานวิจัยของเธอสำรวจเรื่องความทรงจำ จินตนาการ ความหมาย การเลือก
และวิธีที่ความสร้างสรรค์ช่วยให้ผู้คนเข้าใจตัวเองได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

mariarider.ru/pressa / riderla.com/

EN / RU / THA